Go to Top

Σχολική Διαρροή: ομιλία της Φ. Βάκη στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

«Κάθε φορά που γίνεται λόγος για σχολική διαρροή, έχω την αίσθηση ότι επανέρχεται μια αθετημένη υπόσχεση των νεωτερικών κοινωνιών για το δικαίωμα της εκπαίδευσης σε όλους τους πολίτες. Την σύνδεση της σχολικής διαρροής με τα δικαιώματα, την ανάδειξη της δικαιϊκής διάστασης, που πολύ εύστοχα την ανάδειξε και ο κ. Χαραμής. Επίσης, η συζήτηση δείχνει ότι η περίφημη ισότητα των ευκαιριών γίνεται φενάκη, η οποία επικαλύπτει ανισότητες, ως προς την αφετηρία και τις προοπτικές.

Όμως, επανέρχεται και κάτι άλλο, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Μια κραυγαλέα αναντιστοιχία ανάμεσα στη διακήρυξη της συνθήκης της Λισαβόνας, περί θεμελίωσης της ανταγωνιστικότητας στην περίφημη κοινωνία της γνώσης. Όλη αυτή η συζήτηση που έχει ανοίξει τα τελευταία χρόνια, από τη μια μεριά για ψηφιοποίηση και καινοτομία στα σχολεία κ.ο.κ. και από την άλλη, τις εικόνες που είδαμε πολύ έντονα από τα σχολικά συσσίτια, τις συγχωνεύσεις σχολικών μονάδων, που τόνισε εύστοχα και ο κ. Υπουργός, που δεν ήταν τίποτα άλλο από μια συμβατική μνημονιακή υποχρέωση. Τα ημιλιπόθυμα παιδιά από την πείνα, τις διαθεσιμότητες των εκπαιδευτικών και τις καταργήσεις οργανικών θέσεων και ειδικοτήτων, οι οποίες ευτυχώς επανήλθαν.

Τώρα, ως προς τους δείκτες όσον αφορά το μέσο ευρωπαϊκό όρο είναι 14,8% και βεβαίως και στην Ευρώπη, για να μη θεωρούμε ότι διεκδικούμε πρωτοτυπία, υπάρχει και ο όρος NEET, που είναι το Not in Education Employment or Training. Νομίζω, ότι χρειάζεται να γίνει αρκετή δουλειά -και εδώ πέρα θα μπορούσε να προσφέρει πολλά το Ινστιτούτο εκπαιδευτικής πολιτικής και το Παρατηρητήριο – όσον αφορά μια εμπεριστατωμένη μελέτη ανάδειξης των αιτίων. Τα αίτια της σχολικής διαρροής προφανώς και δεν είναι μια προσωπική επιλογή. Τα αίτια μπορεί να είναι πολλά, από τη φτώχεια, από την έλλειψη στοιχειωδών πόρων, μπορεί όμως να είναι και η σχολική αποτυχία, οι κακές επιδόσεις, οι μαθησιακές δυσκολίες, το μορφωτικό κεφάλαιο της οικογένειας, κυρίως όμως, μπορεί να είναι η αποτυχία του κυρίαρχου εκπαιδευτικού συστήματος να εμπνεύσει, να συγκρατήσει και να νοηματοδοτήσει τη διαδρομή του μαθητή. Βεβαίως, όταν ένας μαθητής εγκαταλείπει το σχολείο, διερωτάται κανείς με τι γνωσιακά και αξιακά εργαλεία θα μπορέσουν αυτά τα παιδιά να σταθούν στα πόδια τους και να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της ζωής, όταν δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η ενηλικίωση τους μέσα σε ένα ασφαλές περιβάλλον πολιτισμικό, θεσμικό, όπως είναι αυτό του σχολείου. Εδώ είναι πολύ σημαντικό, να σχεδιαστεί ένας οδικός χάρτης για το πού καταλήγουν αυτά τα παιδιά, διότι η σχολική αποτυχία, η διαρροή, δημιουργεί και την ταυτότητα του outsider, του περιθωριακού και μπορεί κάποτε, οι άνθρωποι που εγκατέλειπαν το σχολείο να οδηγούνταν στη γεωργία, στην κτηνοτροφία, σε κάποια τεχνική απασχόληση μέσω μαθητείας σε εμπειροτεχνίτες, αλλά τα δεδομένα σήμερα δείχνουν άλλα. Υπάρχουν τα παιδιά των φαναριών, υπάρχει το trafficking, τα οποία νομίζω ότι θα πρέπει πλέον να μελετηθούν συστηματικά και σοβαρά και να διεξαχθούν κάποιες έρευνες σχετικά με αυτά.

Εκείνο το οποίο με προβλημάτισε ιδιαίτερα, ήταν ότι το μεγαλύτερο ποσοστό διαρροής παραδόξως το έχουμε στην τεχνική εκπαίδευση. Είναι, λοιπόν, πάρα πολύ θετικό το ότι επανιδρύθηκαν τα επαγγελματικά λύκεια, ότι επέστρεψαν οι καταργηθείσες ειδικότητες, διότι νομίζω ότι θα πρέπει να αναβαθμιστεί η τεχνική εκπαίδευση. Το ότι η διαρροή παρατηρείται σε μεγαλύτερα ποσοστά εκεί, δείχνει την ολοκληρωτική απαξίωση μέχρι τώρα ενός τύπου εκπαίδευσης, ο οποίος θα μπορούσε να συμβάλει και να ενισχύσει την τεχνική και επαγγελματική ανάπτυξη και να αποσυμφορήσει ενδεχομένως και σπουδές γενικής παιδείας. Υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να στραφούν εκεί και να εξειδικευτούν σε κάτι τέτοιο.

Επίσης, είναι πολύ θετικό όσον αφορά την αντιμετώπιση του φαινομένου, το ότι έχουν καταργηθεί κάποια κραυγαλέα αίτια σχολικής αποτυχίας των τελευταίων χρόνων, η τράπεζα θεμάτων που έλαβε προαιρετικό χαρακτήρα με βάση ήδη ψηφισμένο σχέδιο, το ζήτημα των προτύπων και πειραματικών σχολείων και της διάζευξης τους, που έλαβε τέλος αυτό το εξετασιοκεντρικό μαρτύριο, το ανθρωποβόρο μαρτύριο των εξετάσεων, το οποίο κάθε άλλο παρά παιδαγωγικό είναι. Θα συμφωνήσω, ότι θα πρέπει να ενισχυθεί το δημοκρατικό σχολείο. Θα πρέπει να αναδειχθούν οι ανθρωπιστικές αξίες, θα πρέπει να βρεθούν τρόποι αντιμετώπισης του εκφοβισμού, του bullying, που και αυτό είναι μια πολύ σοβαρή αιτία και διάσταση του φαινομένου της διαρροής.

Τελειώνω με το θέμα των ατόμων με αναπηρία. Ενόψει του νέου πολυνομοσχεδίου, που θα κληθούμε να συζητήσουμε διεξοδικά και στις επόμενες Επιτροπές Μορφωτικών Υποθέσεων, να πούμε ότι – το τόνισαν νομίζω οι κυρίες από την Action Aid – ότι το 5% των ατόμων με αναπηρία εγκαταλείπουν το σχολείο, δεν πηγαίνουν στο σχολείο και επίσης, ότι σε απόμακρες, νησιωτικές περιοχές, στην περιφέρεια, δεν υπάρχουν λυκειακές τάξεις σε πολλά ειδικά σχολεία. Ελπίζουμε, λοιπόν, τουλάχιστον να ιδρυθούν λυκειακές τάξεις, ούτως ώστε τα παιδιά αυτά να μην αναγκάζονται να σταματήσουν στην Γ΄ γυμνασίου ή αν θέλουν να συνεχίσουν να μην αναγκάζονται να ξεριζωθούν και όχι μόνο αυτά αλλά όλες οι οικογένειες. Θα πρέπει, λοιπόν, να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα όσον αφορά τα άτομα με αναπηρίες, τα ειδικά σχολεία και βεβαίως, τα λόγια περιττεύουν όσον αφορά την πολυπολιτισμική εκπαίδευση, όπου και εκεί θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα για ειδικά αναλυτικά προγράμματα και τους Ρομά, αλλά και τα παιδιά της μουσουλμανικής μειονότητας. Νομίζω, ότι είναι σε πολύ θετική κατεύθυνση αυτά τα μέτρα των κινητών σχολείων, αλλά ακόμη νομίζω ότι θα πρέπει να γίνει ένας χάρτης, να τα δούμε συστηματικά και να ληφθούν ακόμη περισσότερα μέτρα».

 

 

,