Go to Top

Ομιλία στην Επιτροπή Μορφωτικών για το σ/ν του Υπουργείου Παιδείας: «Επείγοντα μέτρα για την Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Εκπαίδευση»

«Το παρόν νομοσχέδιο, αποκαθιστά, όσο μπορεί, τη χαμένη τιμή της εκπαίδευσης ως κοινωνικού αγαθού, μέσω της διεύρυνσης της δημοκρατίας στο σχολείο, πυλώνες της οποίας είναι οι αξίες της ισότητας και της δικαιοσύνης.

Το παρόν νομοσχέδιο, γίνεται, επομένως, νομικό και θεσμικό ενδιαίτημα της συνταγματικά κατοχυρωμένης επιταγής του ρόλου της εκπαίδευσης, να δημιουργεί κριτικά σκεπτόμενους, ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες, αλλά και της αποστολής της να άρει τους αποκλεισμούς.

Ο μεγάλος ασθενής του νεοφιλελευθερισμού είναι η δημόσια εκπαίδευση. Η αποδόμηση της και ο εκφυλισμός της σε εμπορεύσιμο προϊόν, εξώθησε βίαια στον αποκλεισμό ομάδων από το σχολείο, ομάδων που δε διαβίωναν, αλλά απλώς επιβίωναν στα όρια.

Τα νούμερα είναι αμείλικτα. Σύμφωνα με το Συνήγορο του Πολίτη, το 2013, τριάντα χιλιάδες παιδιά, ηλικίας 15 με 16 ετών, εγκατέλειψαν το σχολείο για να εργαστούν. Φέτος, στις πανελλαδικές εξετάσεις, θα συμμετέχουν 70.000 με 75.000 παιδιά. Δώδεκα χρόνια πριν, το 2002, ενεγράφησαν στην πρώτη δημοτικού 105.000 παιδιά.

Διερωτάται κάποιος, εύλογα. Που πήγαν 25-30 χιλιάδες παιδιά;

Η συρρίκνωση του σχολικού πληθυσμού, είναι συνώνυμη με τη συρρίκνωση της δημοκρατίας. Η εν λόγω αποδόμηση της δημόσιας εκπαίδευσης, έσπρωξε ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού στην όχι και τόσο στοργική αγκαλιά των εκπαιδευτικών αγορών και τούτο λόγω της αποποίησης, εκ μέρους της Πολιτείας, των οικονομικών ευθυνών της εκπαίδευσης και της μετακύλισής τους στις οικογένειες.

Επομένως, η αποκατάσταση της τεχνικής εκπαίδευσης, μέσω των ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ, δεν συνιστά μόνο δικαίωση των αντισυνταγματικά απολυμένων εκπαιδευτικών. Πρωτίστως και κυρίως, συνιστά τη δικαίωσή χιλιάδων παιδιών, φτωχών οικογενειών, στα οποία το κράτος στέρησε βίαια τη δυνατότητα πρόσβασής τους στην τεχνική εκπαίδευση και απόκτησης κάποιου επαγγελματικού τίτλου.

Τώρα, στο θέμα της επιλογής των στελεχών. Επιτέλους, κατάργηση της αμαρτωλής συνέντευξης και αιρετές διοικήσεις. Η εκπαιδευτική πολιτική των μνημονίων, εγκαθίδρυσε ένα καθεστώς φόβου, υποταγής, εξαρτήσεων και ανηλεών σχέσεων εξουσίας, μεταξύ διοίκησης και διδασκόντων. Καταστρατήγησε την αυτονομία των τελευταίων, συρρίκνωσε τους συλλόγους τους, μέσω των διαβόητων αξιολογήσεων, αυτοαξιολογήσεων, που λειτούργησαν εν είδη μεγάλο αδερφού ή ως ένα πανοπτικό, το οποίο καταγράφει και επιτηρεί τα πάντα.

Τα προαναφερθέντα, υπό το πρόσχημα της αξιολογικής ουδετερότητας, που, βεβαίως, αρκεί να είναι κάποιος προπτυχιακός φοιτητής κοινωνικών επιστημών για να γνωρίζει ότι δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα και ότι η αξιολογική ουδετερότητα είναι πάντα ιδεολογικά φορτισμένη και αξιολογικά στρατευμένη. Λειτουργούσαν ως μέσα χειραγώγησης, επιτήρησης και τιμωρίας, βαθμολογικής και μισθολογικής εξέλιξης, μεταλλάσσοντας τους ρόλους, με κυρίαρχο αυτόν του διευθυντή, που από εκπαιδευτικός εκφυλίστηκε σε μάνατζερ προγραμμάτων και μπαμπούλα του εκπαιδευτικού υπαλλήλου.

Σε αυτή τη νεοφιλελεύθερη μετάλλαξη ρόλων, συνέβαλε αποφασιστικά και ο κυρίαρχος λόγος των μέσων, που βιώσαμε και οι παροικούντες στην πανεπιστημιακή Ιερουσαλήμ. Ένας λόγος που, αδιάλειπτα, λοιδορούσε τους εκπαιδευτικούς ως οκνηρούς, διεφθαρμένους και ανεπαρκείς.

Η δημοκρατική αναβάπτιση όλων των ρόλων της σχολικής μονάδας, περνά από την αιρετή διοίκηση των σχολείων και τους συλλόγους.

Ένα σημείο που χρήζει διόρθωσης και για το οποίο διατυπώθηκαν ενστάσεις, είναι η μοριοδότηση του μεταπτυχιακού ενός έτους. Αν κάποιος, δηλαδή, είναι κάτοχος μεταπτυχιακού από αγγλικό πανεπιστήμιο, το οποίο είναι διάρκειας ενός έτους. Τι θα γίνει; Δε θα μοριοδοτείται;

Θα τελειώσω με το θέμα των προτύπων και πειραματικών σχολείων και μπορούμε να αφήσουμε τα υπόλοιπα για αύριο. Η εξαγγελθείσα διάκριση προτύπων και πειραματικών σχολείων, πυροδότησε θύελλα αντιδράσεων περί ανηλεούς εξισωτισμού και ισοπεδοτισμού.

Εξ ορισμού, ναι, η αριστεία, είναι αλήθεια, παραπέμπει στην πνευματική καλλιέργεια και προαγωγή αξιών, γνώσεων και ικανοτήτων. Κανένας όρος, ωστόσο, δεν εκφέρεται κενός. Πάντοτε εκφέρεται σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Σε κοινωνίες, λοιπόν, με σαφή αναντιστοιχία ανάμεσα στην εξαγγελθείσα και συνταγματικά κατοχυρωμένη ισότητα και στις άνισες εκπαιδευτικές αφετηρίες, που υποκρύπτει άλλωστε και ο όρος ισότητα ευκαιριών, η αριστεία εκφυλίζεται σε κάτι ετερόνομο και συνδεδεμένο με τις αγοραίες αρχές του ανταγωνισμού,

Που μετατρέπει τον μαθητή σε «άλογο κούρσας», έρμαιο ενός εξετασιοκεντρικού συστήματος και εξαρτώνται οι προοπτικές του από το πολιτιστικό, οικογενειακό κεφάλαιο, ενώ οι εκπαιδευτικοί γίνονται δεσμώτες αξιολογήσεων που εμπεριέχουν τιμωρητική διάσταση. Δημοκρατικό σχολείο και αριστεία με την παραπάνω έννοια είναι αντίφαση εν τοις όροις. Δημοκρατικό σχολείο λογίζεται εκείνου που αίρει εμπράκτως το μηχανισμό αναπαραγωγής των κοινωνικών τάξεων. Όχι, λοιπόν, σχολεία για άριστους αλλά άριστα σχολεία για όλους σύμφωνα και με τον τίτλο ενός άρθρου ή για να θυμηθούμε τον Αριστοτέλη «όχι στον καθένα αναλόγως της αξίας του» ούτε «στον καθένα αναλόγως των ταλέντων της καλής τύχης και της εργατικότητάς του» για να θυμηθούμε τον Κant του διαφωτισμού, αλλά στον καθένα ανεξαρτήτως της αξίας του. Αυτό είναι η βασική αρχή της διανεμητικής δικαιοσύνης από την οποία εμφορείται το κράτος κοινωνικής πρόνοιας».

, ,